درس هفدهم (راست گو و راست کردار)

 

من از سال ها پیش او را می شناسم . پیش از آن که به پیامبری مبعوث شود .

آن وقت ها من چوپان بودم و گوشفندان مردم را به صحرا می بردم . او هم گاهی گله ای را به چراگاه می آورد .

یک روز که هر دو گوسفندانمان را به صحرا برده بودیم ، به اوگفتم : باید کم کم به فکر چراگاه دیگری باشیم . این جا دیگر علف چندانی ندارد و نمی تواند گوسفندانمان را سیر کند ...

او تپه ای را در دور دست ها نشانم داد و گفت : پشت آن تپه هم علفزاری هست ، اگر می خواهی فردا صبح هر دو گله هایمان را به آن جا می بریم .

گفتم : باشد ، پس قرار ما فردا صبح زود بالای همان تپه ...

فردای آن روز ، با صدای گوسفندان از خواب بیدار شدم ، خورشید بالا آمده بود . یادم آمد که با او قرار داشتم . از جا پریدم ، با عجله آبی به صورتم زدم و گوسفندان را به راه انداختم .

گمان نمی کنم بردن این گوسفندها دیگر فایده ای داشته باشد . گوسفندهای او تا حالا دیگر از آن علفزار چیزی باقی نگذاشته اند ، ولی چاره ای ندارم . هر قدر که مانده باشد ، بهتر از هیچ است . این حیوانات گرسنه را که نمی توانم همین طور رها کنم .

وقتی با گوسفندان بالای تپه رسیدم ، از تعجب سر جایم میخکوب شدم ! محمد امین گوسفندان را همان جا نگه داشته بود و نگذاشته بود وارد علفزار شوند . به او گفتم : پس چرا آن ها را به داخل علفزار نبردی ؟

گفت : قرار ما این بود که با هم گله هایمان را بچرانیم .

در درس های پیش درباره ی بعضی از ویژگی های دوستان خوب و بد با هم سخن گفتیم . در این درس دو صفت دیگر از صفات دوستان خوب را بررسی می کنیم .

1- خوش قولی

وقتی به کسی قول می دهید کاری را برایش انجام دهید ؛

وقتی با کسی قرار می گذارید همدیگر را در جایی ببینید ؛

حتی وقتی با خودتان عهد می کنید که .................................. ؛

در همه ی این موارد ، شما قولی داده اید و باید به آن وفا کنید .

وفای به عهد در دین اسلام آن قدر اهمیت دارد که خداوند حکیم آن را نشانه ایمان بر می شمارد و درباره ی آن می فرماید :

« قَد اَفلَحَ المُؤمِنونَ ... اَلَّذینَ هُم لِاَماناتِهِم وَ عَهدِهِم راعُونَ »

به راستی که مؤمنان رستگار شدند ... کسانی که امانت ها و پیمان خویش را رعایت می کنند .      سوره ی مؤمنون آیات 1تا 8

آیا تا به حال برایتان پیش آمده است که کسی به شما قولی بدهد ، ولی به آن عمل نکند ؟

در چنین شرایطی نسبت به او چه احساسی پیدا می کنید ؟

اگر او باز هم به شما قولی بدهد ، آیا به سخنش اعتماد می کنید ؟

وقتی کسی به شما قولی می دهد ، ولی به آن عمل نمی کند ، مانند این است که جعبه ی بزرگی را در کاغذی زیبا پیچیده و به عنوان هدیه برای شما بفرستد . وقتی هدیه به دست شما می رسد موجب خوشحالی شما می شود ، اما هنگامی که آن را باز می کنید می بینید خالی است و هیچ چیز داخل آن نیست .

در این حال چقدر آزرده و ناراحت می شوید ؟

این همان احساسی است که در هنگام بدقولی به انسان دست می دهد .

خداوند بزرگ درباره ی زشتی این عمل می فرماید :

« یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لِمَ تَقولُونَ ما لا تَفعَلونَ کَبُرَ مَقتًا عِندَ اللهِ اَن تَقولُوا ما لا تَفعَلونَ »

ای کسانی که ایمان آورده اید ، چرا چیزی می گویید که به آن عمل نمی کنید ؟ این که چیزی بگویید و به آن عمل نکنید ، باعث خشم فراوان خدا می شود .              سوره ی صف آیات 2 و 3

حالا خودتان قضاوت کنید ، آیا می توانید به سخنان کسی اعتماد کنید که خودش به گفته هایش پای بند نیست ؟ آیا شما حاضرید چنین کسی را دوست خود بدانید ؟ دوستان شما چطور ؟

 

فعالیت کلاسی

با دوستانتان درباره ی نتیجه های پیمان شکنی در کلاس گفت و گو کنید .

2- ... راست گویی ...

آیا انسان می تواند با کسی دوست باشد ، ولی هیچ اعتمادی به او نداشته باشد ؟

به نظر شما کدام ویژگی بیش از هر چیز دیگر موجب جلب اعتماد مردم می شود ؟

امام صادق علیه السلام می فرماید :

برای این که کسی را به درستی بشناسید ، تنها به طولانی بودن رکوع و سجود نمازش نگاه نکنید ، بلکه به راستگویی و امانت داری او بنگرید . کسی که زبانش راستگو باشد ، اعمالش نیز پاک خواهد شد .

ویژگی همه ی پیامبران راستگویی است . این ضرب المثل را شنیده اید که « خورشید همیشه پشت ابر نمی ماند » ؟ کسی که کار اشتباهی انجام داده است ، تنها برای جبران همان یک اشتباه باید عذر خواهی کند . اما اگر برای مخفی کردن اشتباهش یک دروغ بگوید ، دومین اشتباه را هم مرتکب شده است و ... آبروریزی از آن وقتی شروع می شود که خورشید واقعیت از پشت ابر دروغ بیرون می آید ؛ حادثه ای که در انتظار همه دروغ گوهاست . به نظر شما در چنین وقتی این انسان خطاکار ، چند مرتبه باید شرمنده دیگران بشود ؟

این جاست که معنای سخن حکیمانه امیر مؤمنان علی علیه السلام بهتر می شود که فرمود :

عاقبت راستگویی نجات است و عاقبت دروغ ، سرزنش و پشیمانی . نتیجه ی دروغ در دنیا خواری است و در آخرت عذاب جهنم .

 

صداقت عملی

خوب است بدانیم که صداقت به جز راستگویی با زبان ، معنای دیگری هم دارد : صداقت عملی ؛ یعنی این که هر کس سخنی را به دیگران توصیه می کند ، خودش نیز به سخنش عمل کند و بین سخن و عمل خودش هماهنگی باشد .

ماجرایی که می خوانید ، نمونه ی بسیار روشنی برای این نوع از صداقت است ؛

روزی رسول اکرم صلی الله علیه و آله با اصحاب مشغول گفت و گو بودند . ظرف خرمایی هم در مقابلشان بود که از آن میل می کردند .

در همین حال مادری فرزندش را پیش پیامبر آورد و گفت : ای رسول خدا ، فرزند من بیش از اندازه خرما می خورد . من نگرانم که برایش زیان آور باشد . از شما می خواهم که او را نصیحت کنید و از این کار بازدارید .

پیامبر خدا فکری کرده و فرمود : اکنون برو و فردا فرزندت را بیاور تا با او صحبت کنم ...

حتماً می توانید حدس بزنید که چرا پیامبر خدا ، همان روز با فرزند او درباره ی خوردن خرما صحبت نکرد .

 

ادامه داستان ...

 

فعالیت کلاسی

به نظر شما آیا بین دروغ گویی و پیمان شکنی ارتباطی وجود دارد ؟ درباره ی این موضوع در کلاس گفت و گو کنید .

 

?  بله همه ی پیمان شکنی ها از دروغ سرچشمه می گیرند . اگر راستی و صداقت باشد پیمان شکنی وجود نخواهد داشت .

 

ما باید چه کنیم که هرگز گرفتار صفت ناپسند دروغ گویی نشویم ؟

بسیاری از دروغ های بزرگ ، نتیجه ی دروغ های کوچکی است که به عنوان شوخی گفته می شود . وقتی انسان عادت می کند به شوخی دروغ بگوید ، بعد از مدتی بدون این که خودش بداند ، گرفتار اخلاق زشت دروغ گویی می شود . در این حالت دیگر دروغ های کوچک و بزرگ برایش فرقی نخواهد داشت . او کم کم در میان دوستانش به دروغ گویی مشهور شده و آبرو و اعتبارش را از دست می دهد و ناخودآگاه به گناهان بزرگ دیگر نیز گرفتار می شود .

 

رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله برای پیش گیری از این گناه بزرگ می فرماید :

هر کس دروغ گفتن را ترک کند و حتی به شوخی هم دروغ نگوید ، من ضمانت می کنم که خداوند به او در بهشت سه قصر می بخشد . یکی در بالاترین جای بهشت ، یکی در وسط بهشت و یکی در میان باغ های انبوه بهشت .

 

بیشتر بدانیم

اول دروغ :

مردی نزد رسول گرامی اسلام آمد و گفت :

« ای پیامبر خدا ، من نماز نمی خوانم ، مرتکب کارهای زشت می شوم و دروغ هم می گویم . حالا می خواهم توبه کنم . به نظر شما اول کدام کار را ترک کنم ؟ »

پیامبر دانا و حکیم اسلام فرمود : اوّل دروغ را ترک کن .

مرد این کلام را پذیرفت و در حضور پیامبر اکرم با خودش عهد کرد که دیگر دروغ نگوید .

وقتی به خانه اش بازگشت ، وسوسه های شیطان به سراغش آمد تا او را دوباره به گناهان و کارهای زشت بکشاند . چیزی نمانده بود که شیطان پیروز شود ، ناگهان به یاد قول خود با پیامبر افتاد . با خود گفت : اگر من الان مرتکب این گناه شوم ، فردا پیامبر اگر از من پرسید آیا دیروز باز هم گناه کردی یا نه چه بگویم ؟

اگر بگویم آری که هم آبرویم می رود و هم مجازات می شود . اگر هم بگویم نه ، دروغ گفته ام و عهد خود را زیر پا گذاشته ام . پس بهتر است از انجام این گناه چشم پوشی کنم .

وقت نماز که رسید ، باز هم شیطان دست به کار شد تا او را از خواندن نماز سست کند . دوباره به یاد قولی افتاد که به رسول خدا داده بود . با خودش گفت :

اگر فردا پیامبر از من بپرسد دیروز نمازت را به موقع خواندی یا نه چه جوابی به او بدهم ؟ ...

حتماً می توانید بقیه این ماجرا را خودتان پیش بینی کنید !

 

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله می فرماید :

سه خصوصیت است که اگر در کسی باشد ، منافق است ؛ هر چند نماز بخواند و روزه بگیرد و خودش را مسلمان بداند :

خیانت در امانت ، دروغ گویی و پیمان شکنی

/ 0 نظر / 33 بازدید